Omgaan met stress

Weet je dat 80-95% van alle klachten (mede) veroorzaakt wordt door stress? Het reduceren van stress is daarom noodzakelijk om gezond te blijven en je energiek te voelen.

 

Hoe reageer jij op stress?

Wat gebeurt er bij stress in je lichaam? Verschillende endocriene klieren die hormonen produceren worden geactiveerd. Zowel in de hersenen als in de bijnieren. Gevolg daarvan is dat het lichaam in ‘staat van paraatheid’ komt. Om te kunnen vechten of vluchten, of als dat onmogelijk is te bevriezen. Met als doel: overleven. Je kunt dit merken doordat je alerter bent, je hartslag en ademhaling sneller gaan.

Overlevingsmechanisme

Zit je in een stressvolle periode of voel je je niet lekker door onverwerkte emoties? Er zijn genoeg situaties waarin we dagelijks stress oplopen. Stress is in wezen ons overlevingsmechanisme. Onze natuurlijke en instinctieve reactie om te overleven. Het typisch stress-gedrag is daarvan het gevolg: vechten, vluchten of bevriezen.

 

Weer ontstressen

Na een stressmoment heeft het lichaam tijd nodig om weer tot rust te komen. Gewoon een goede nachtrust, sporten, meditatie of een wandeling maken zijn natuurlijke manieren die ervoor zorgen dat we de dagelijkse stress weer loslaten.

 

Ben jij een vechter of vluchter?

Hoe herken je nou typische stress-gedrag in het dagelijks leven? Ik vond het confronterend om te ontdekken dat zoveel van mijn gedragingen hierop terug te voeren zijn. Daarnaast ook verhelderend, want het maakt me duidelijk dat ik nog heel wat meer diepe spanning kan loslaten.

Een voorbeeld: ik merkte dat ik een opdracht die ik moest uitvoeren telkens voor me uit schoof. Er kwamen genoeg redenen langs waarom ik er toch echt nog niet aan toekwam. Na een stukje zelfreflectie realiseerde ik me dat dit ook ‘vluchten’ is. Ik zit dan dus in de overlevingsmodus. Toen ik me dat bewust werd kon ik mezelf liefdevol toespreken en wel tot actie komen. Eigenlijk ging het vanaf dat moment als vanzelf. En in mijn lijf voelde ik dat ik daardoor meer kon ontspannen. Een aparte gewaarwording om te voelen hoe dit dus werkt.

Typisch vecht stress-gedrag

Een ’vechter’ beweegt naar de bedreiging toe. Zo werkt het overlevingsmechanisme van vechten. Voorbeelden van dit vecht stress-gedrag zijn: discussiëren, gelijk willen halen, geïrriteerd zijn, ruzie maken. Vaak heeft iemand met deze strategie een (diep verborgen) innerlijk gevoel van ‘moeten verdedigen’. Anderen beschuldigen, veel ruimte innemen en harde taal gebruiken zijn ook voorbeelden van dit stress-gedrag. Vaak krijgt zo iemand naderhand te horen dat hij/zij zich heeft misdragen.

 

Jezelf groot maken en aanvallen

Typisch vlucht stress-gedrag

Iemand die als overlevingsstrategie ‘vluchten’ heeft, beweegt van de bedreiging af. Het innerlijke gevoel daarbij is ‘nog net op tijd weg kunnen komen’. Uitstellen of dagdromen, vluchten in meditatie, sporten of shoppen, in slaap vallen, confrontatie uit de weg gaan. Allemaal voorbeelden van dit stress-gedrag.

 

Jezelf klein maken en wegduiken

Typisch bevriezen stress-gedrag

Als je uit een situatie niet kunt ontsnappen door vechten of vluchten, dan is bevriezen de laatste optie. Voor ‘dood houden’ door jezelf onzichtbaar te maken. Lamgeslagen voelen of blokkeren, niet in actie kunnen komen, jezelf verwijten maken, kunnen hierbij gedragspatronen zijn. Innerlijk overheerst vaak een gevoel van ‘slachtoffer zijn’ en ‘tekort gedaan voelen’.

 

Jezelf onbeweeglijk houden en verstarren

Van geen keuze naar bewust kiezen

Herken jij ook iets van deze strategieën in jouw gedrag? Dat vraagt eerlijkheid, reflectie en bewustwording. Welk gedrag is jouw favoriet? De meesten hebben één of twee mechanismen die ze het meest gebruiken. Dat klinkt alsof je dat bewust doet, maar dat is niet zo. Het is onze instinctieve reactie om te overleven. We hebben we geen keuze, het gebeurt gewoon. Hoe kun je daar nu uitkomen? Door je bewust te worden van jouw typische stress-gedrag, dit te erkennen in jezelf en daarna een bewuste keuze te maken hoe je wilt reageren. Ons bewustzijn helpt ons om uit het onbewuste stress-gedrag te stappen. Je voelt dat je weer het heft in eigen handen hebt.

 

Veiligheid

Een veilige omgeving en je veilig voelen in jezelf zijn belangrijk om te durven en kunnen oefenen. Jezelf meenemen naar een bewuste manier van reageren in stressvolle omstandigheden. Door te oefenen kun je ervaringen opdoen die helend zijn. Elke keuze die je bewust kunt maken brengt je meer in een gezonde reactie.

 

Omgaan met stress

Leren omgaan met stress omvat een paar stappen: spanning loslaten en ontladen, bewust worden van jouw stress reactie, ontspannen, nieuwe gewoontes leren.

Het loslaten van de opgebouwde spanning gebeurt stap voor stap. Je kunt niet ineens de volle emmer leeggooien! Dat zou je letterlijk en figuurlijk overspoelen.

In het proces van leren omgaan met stress neem je na elke ontlading voldoende tijd om te rusten en te ontspannen. Jouw lichaam en geest krijgen telkens de tijd om te herstellen en te integreren voordat je weer verder loslaat. Door te luisteren naar jouw lichaam en je erdoor te laten leiden heb je grip op het proces van ontladen en loslaten. Je vergroot en herwint hierdoor jouw (zelf)vertrouwen.

Bewust ervaren van wat er gebeurt en hoe jij reageert op stress loopt natuurlijk als een rode draad door dit proces heen. Je ontwikkelt helderheid in jouw reactiepatronen. Met oefenen leer je nieuwe manieren om met stress om te gaan. Ook hier weer: luisteren naar je lichaam. Je volgt de wegwijzers van jouw eigen lichaamswijsheid.

quote-mark-50px

Luister naar je lichaam! Kijk, voel, hoor, ervaar.

Leer de zachtste fluistering op te vangen.

Diep verbonden met jouw vitale kracht.

Diep verbonden met jouw eigen helderheid.

Jíj weet…

Marjolein Eriks​